Dünya tarihi /1962-63/ Cezayir'in bağımsızlığı, John F. Kennedy suikastı, Telstar'ın fırlatılışı, Marilyn Monroe'nun ölümü

algeria

Fransız devlet başkanı Charles de Gaulle mart ayında Cezayir milliyetçileriyle Cezayir'in bağımsızlığının tanınması konusunda anlaşmaya vardı. Cezayir'in Fransız kolonisi olarak kalmasını isteyen ordu subaylarının gizli örgütü olan Armee Secrete (OAS) Paris'te bombalama dalgası başlattı ve De Gaulle'e birçok defa suikast teşebbüsünde bulundu. Cezayir ocak ayında düzenlenen bir referandumdan sonra 3 Temmuzda bağımsızlığını kazandı. Sekiz yıl süren gerilla savaşı ve karşılıklık sona erdi. Fransız yetkililer 350.000 kişinin hayatını kaybettiğini belirtirken Cezayir kaynakları bu sayıyı 1.5 milyon olarak belirtmektedir.

Dünyanın ilk haberleşme uydusu Telstart 10 Temmuzda Cape Canaveral'den fırlatıldı. 11 Temmuzun ilk saatlerinde canlı Transatlantik televizyon görüntüleri ABD'de Maine'den İngiltere'deki Cornwal şehrindeki Goonhily'e gönderildi.

ABD sahne yıldızı Marilyn Monroe'nun Los Angeles'taki evinde 5 Ağustosta ölü olarak bulunması tüm dünya haberlerinde yer aldı. Öldüğünde 36 yaşındaydı. Ölümünün nedeni hakkında birçok spekülasyon yapıldı. Adli tabip "muhtemel intihar" teşhisinde bulunurken, birçokları yanlışlıkla fazla uyku ilacı aldığına inandı.

Bu esnada Nelson Mandela -Afrika Milli Kongresi'nin (ANC) silahlı kanadı Umkhonto we Sizwe lideri- 5 Ağustosta 17 ay kaçaklıktan sonra tutuklandı. Sabotajla suçlanarak 7 Kasımda beş yıl hapse mahkum oldu.

Jamaika'nın bağımsızlığı, Küba Füze Krizi

Jamaika İngiliz Milletler Topluluğu içinde 6 Ağustosta bağımsızlığını kazandı ve Jamaika İşçi Partisi lideri Alexander Bustamante (1884-1977) başbakanlığa geldi. Ilımlı muhafazakar Bustamante hükümeti, ülkenin yıllarca sürecek ekonomik gelişmesini sağlayacaktı.

Berlin halkı Berlin duvarının inşa edilmesinden sonra bu tür bir özgürlüğü kutlamaktan mahrumdu. 18 yaşındaki duvar ustası Peter Fechter Doğu'dan Batı'ya geçmek isterken Doğu Alman sınır muhafızlarınca vurularak öldürülen ilk kişi öldü.

Britanya'da Liverpool kökenli rock grubu The Beatles, plak şirketi EMI'yle sonunda 4 Haziran 1962'de sözleşme imzaladı. Daha önce çeşitli plak şirketlerini denemişler, ancak menajerleri Brian Epstein'ın çabalarına rağmen geri çevrilmişlerdi. İlk tekli plakları "Love Me Do" 5 Ekimde piyasaya çıktığında 18 hafta listelerde kaldı.

ABD'de Küba ile SSCB'nin ittifakı konusundaki endişeler büyümekteydi. Sovyet füzelerinin Küba'ya yerleştirilmesi ABD'ye nükleer bir saldırıda uyarı süresini 15 dakikadan 2 dakikaya düşürmekteydi. Ekim ayında Başkan Kennedy daha fazla füzenin getirilmesini önlemek için adanın ablukaya alınmasını emretti ve Rus lider Nikita Krusçev'e mevcut füzeleri kaldırma için bir ültimatom verdi. Dünya nükleer savaşın eşiğine gelmişti, ancak Krusçev son anda geri adım attı. Bu olay Küba Füze Krizi olarak tanındı.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1580–1589/ İspanyol Armadası'nın yenilgisi, Japonya'da Hristiyanlık, Fransa'da Protestan kral

Hindistan ve Çin Hindistan'ın kuzeybatı sınırındaki Aksai Chin Ovası konusunda kısa, ancak kanlı bir sınır savaşına girdiler. Çin birliklerinin 20 Ekimde Hindistan'a girmesiyle 21 Kasımda ateşkes ilan edildi.

ABD'de ikinci feminist hareket

1960'lar kadın özgürlüğü hareketinin yeniden alevlenmesine tanıklık etti. Betty Friedan (1921-2006) Amerikan ev kadınlarının yaşadığı sıkıntıları Şubat 1963'te yayınlanan The Feminine Mystique adlı kitabında ifade etti ve ABD'de feminizmin "ikinci dalgasının" başlamasına yardımcı oldu.

32 Afrika ülkesi birlik anlayışlarını başka bir yolla daha ortaya koyarak 25 Mayısta Organization of African Unity (OAU) Afrika Birliği Örgütü Şartı'nı 25 Mayısta imzaladılar. Hedefleri Afrika dayanışmasını teşvik etmek, sömürgeciliği sona erdirmek, ekonomi, sağlık, bilim, savunma ve kültür politikaları alanlarında üyelerinin eşgüdümünü sağlamaktı. Etiyopya İmparatoru Haile Selasiye tarafından ev sahipliği yapılan konferans ayrıca silah, eğitim ve askeri üsler sağlayarak Afrika özgürlük savaşçılarını desteklemeyi ön gördü.

OAU'nın ilk üyelerinden Kenya bağımsızlığını kazanan 34. Afrika ülkesi oldu. Jomo Kenyatta (1894-1978) dokuz yıl hapiste kaldıktan sonra Kenya Afrika Milli Birlik Partisinin liderliğine seçildi ve mayıs ayında seçimleri kazandı. Kenyatta başbakanlığa geldi ve Kenya'yı özerk yönetimden 12 Aralıkta tam bağımsızlığa götüren süreci yönetti.

Tüm özgür insanlar Berlin vatandaşıdır.

John F. Kennedy, 26 Haziran 1963

ABD başkanı John F. Kennedy 26 Temmuzda Berlin konuşmasıyla Avrupa'da moralleri yükseltti. Konuşmasında Berlin Duvarının inşa edilmesinden endişe duyan Batı Almanya vatandaşlarıyla dayanışma içinde olacakları güvencesini verdi. Rathaus Schöneberg (Belediye Binası) önünde binlerce kişi toplanarak konuşmasını dinledi. Sovyetler'e gönderdiği güçlü mesajında Batı Berlin'i özgürlük simgesi olarak tanımladı. Konuşması Moskova'nın müttefiklerin Berlin'den vazgeçebilecekleri yönündeki umutlarını kırdı.

Nükleer test yasakları, Kennedy'nin ölümü ve Warren Komisyonu

Doğu ve Batı arasındaki ilişkiler Küba Füze Krizinin ardından hala bozuktu. Olay nükleer kirlilik hakkında dünya çapında endişe duyulmasına yol açtı ve atmosfer, uzay ve su altında nükleer denemelerin yasaklanmasına ilişkin bir antlaşmanın müzakerelerinin başlatılmasına yol açtı. Kısmi Nükleer Deneme Yasağı Antlaşması Moskova'da Sovyetler Birliği, ABD ve Britanya'nın dışişleri bakanları tarafından 5 Ağustosta imzalandı, ABD Senatosu tarafından 24 Eylülde onaylanarak, 11 Ekimde yürürlüğe girdi.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /276–319/ Çin'de özel ordular, Roma'da Tetrarşi dönemi, Milano Fermanı

Bu esnada ABD'de ırk eşitliği kampanyası 28 Ağustosta zafere bir adım daha yaklaştı. Sivil haklar savunucusu 250.000 kişi iş ve özgürlük için kitlesel bir "Washington'a Yürüyüş" gösterisinde Lincoln Anıtında bir araya geldi. ABD'de herkes için özgürlük ve eşitlik vaatlerinin bir gün gerçeklik haline geleceğini öngören ve ünlü "I have a dream" (bir hayalim var) sözlerini kullanan Martin Luther King Jr. de birçok önde gelen liderle birlikte, konuşmacılar arasındaydı.

ABD için tarihi başka bir gün, Başkan John F. Kennedy'nin Dallas'ta Dealey bulvarında açık arabasıyla ilerlerken suikasta uğramasıydı. Teksas Valisi John Connaly de olayda yaralandı. Beraberinde bulunan eşleri ise yara almadan kurtuldu. Gizli Servis ajansları derhal atış seslerinin duyulduğu Okul Kitapları Deposunu basarak teleskopik mercekli bir tüfek buldular. Bir saat kadar sonra Lee Harvey Oswald kendisine yaklaşan bir polisi vurarak öldürdü. Oswald tutuklanarak polis memurunun öldürülmesi ve Kennedy suikastının gerçekleştirmek suçlandı.

Başkanlık uçağı Air Force'la Washington'a dönen Başkan Yardımcısı Lyndon B. Johnson 36. ABD başkanı olarak yemin etti. Kennedy'nin cenaze töreni 25 Ekimde düzenlendi. Kennedy'nin ölüm haberi tüm dünyada büyük bir şok yarattı.

Cinayetle suçlanan Lee Harvey Oswald Kennedy'nin öldürülmesinden iki gün sonra vurularak öldürüldü. Eski bir deniz piyadesi olan Oswald o esnada polis merkezinden hapishaneye götürülüyordu. Polis ve gazeteciler tarafından çevrelenmişti. O karışıklıkta Dallas'ta bir gece kulübü sahibi olan Jack Ruby öne çıkarak Oswald'ı vurdu.

Cinayet kameralarca filme alındı ve canlı olarak ABD'de televizyonlarda yayınlandı. Oswald'ın Kennedy'nin ölümünden sorumlu olmadığını belirtmesi komplo teorilerini alevlendirmişti. "Gerçeği araştırmaya" çalışan Warren Komisyonu 29 Kasımda kanıtları incelemek üzere kuruldu.

Kronolojik özet

  • 8 Ocak 1962 / Fransızlar Cezayir'in bağımsızlığı için oy kullandı
  • 10 Mayıs 1962 / Başkan Kennedy ABD deniz piyadelerini Laos'a gönderdi
  • 31 Mayıs 1962 / Adolf Eichmann Nazi savaş suçları nedeniyle asılarak öldürüldü
  • 3 Temmuz 1962 / Cezayir Fransa'dan bağımsızlığını kazandı
  • 10 Temmuz 1962 / İletişim uydusu Telstar'ın uzaya gönderilmesi
  • 5 Ağustos 1962 / ABD film yıldızı Marilyn Monree ölü bulundu (d. 1926)
  • 6 Ağustos 1962 / Jamaika bağımsızlığını kazandı
  • 17 Ağustos 1962 / Peter Fechter Berlin Duvarında vurularak öldürüldü
  • 14-28 Ekim 1962 / Küba Füze Krizi dünyayı nükleer savaşın eşiğine getirdi
  • 10 Ekim-21 Kasım 1962 / Hindiçin Savaşı
  • 7 Kasım 1962 / Nelson Mandela Güney Afrika'da beş yıl hapse mahkum oldu
  • 13 Ocak 1963 / Togo'da askeri darbe
  • 29 Ocak 1963 / ABD'li şair Robert Frost'un ölümü (d. 1874)
  • 19 Şubat 1963 / Betty Friedman'ın The Feminin Mystique kitabı yayımlandı
  • 23 Nisan 1963 / İsrail devlet başkanı Yitzhak Ben-Zvi'nin ölümü (d. 1888)
  • 18 Mayıs 1963 / Alabama'daki ırk isyanlarını önlemek için askeri birlikler bölgeye sevk edildi
  • 25 Mayıs 1963 / Afrika Birliği Örgütü (OAU) kuruldu
  • 16 Haziran 1963 / Sovyet kozmonotu Valentina Tereşkova uzaya giden ilk kadın oldu
  • 26 Haziran 1963 / Başkan Kennedy Berlin'de cesaret veren bir konuşma yaptı
  • 26 Temmuz 1963 / Yoguslovya'da Üsküp şehri depremle yıkıldı
  • 5 Ağustos 1963 / Nükleer Testlerin Yasaklanması Antlaşması Moskova'da imzalandı
  • 28 Ağustos 1963 / "Washington'a Yürüyüş"
  • 16 Eylül 1963 / Malaya, Malezya Federasyonu adını aldı
  • 18 Eylül 1963 / Malezya'da ayaklanmalardan sonra sıkıyönetim ilan edildi
  • 24 Eylül 1963 / Yeni Zelanda'da doğmamış bir çocuğa ilk defa kan nakli yapıldı
  • 11 Ekim 1963 / Fransız sanatçı Jean Cocteau öldü (d. 1889)
  • 21 Ekim 1963 / BM komünist Çin'in üyeliğe kabul edilmesine karşı oy kullandı
  • 2 Kasım 1963 / Güney Vietnam devlet başkanı askeri bir darbeyle yönetimden uzaklaştırıldı
  • 7 Kasım 1963 / ABD yeni Güney Vietnam devletini tanıdı
  • 22 Kasım 1963 / ABD başkanı John F. Kennedy öldürüldü
  • 22 Kasım 1963 / Başkan yardımcısı Lyndon B. Johnson ABD başkanı olarak yemin etti
  • 25 Kasım 1963 / Yunanistan'da kansın darbe gerçekleştirildi
  • 25 Kasım 1963 / Başkan Kennedy'nin devlet töreniyle yapılan cenaze merasimi
  • 29 Kasım 1963 / Kennedy'nin ölümünü araştırmak için Warren Komisyonu kuruldu
  • 12 Aralık 1963 / Kenya İngiliz yönetiminden bağımsızlığını kazandı
İLGİLİ:  Dünya tarihi /1846–1849/ Başarısız 1848 devrimleri, California'da altına hücum, Avrupa'nın Japonya ilgisi

Burcu Kara tarafından

Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.