Dünya tarihi /1846–1849/ Başarısız 1848 devrimleri, California'da altına hücum, Avrupa'nın Japonya ilgisi

Battle of Palo Alto

ABD ile Meksika arasındaki diplomatik ilişkiler Teksas'ın ABD'ye 28. eyalet olarak katılmasından sonra (bkz. 1845) gerildi. Meksika hükümeti bu ilhakı kabul etmek istemedi. Ayrıca ABD'nin yeni eyaletin güney sınırının Rio Grande Nehrinden geçtiği iddiasını reddederek sınırın daha kuzeyde, Nueces nehrinden geçtiğini öne sürdü. Hem sorunu çözmek hem de New Mexico ve California topraklarının satın alınması amacıyla diplomatik bir heyet 1845'te Mexico City'e gönderildi. Ancak Meksika bu girişimi olumlu karşılamadı. Ertesi yıl 25 Nisan'da Meksika birlikleri Rio Grande nehrini geçerek bölgedeki ABD askerlerine saldırdı. ABD Başkanı James K. Polk savaş ilan etti ve muharebe Meksika'nın teslim olduğu 1845'e kadar sürdü.

ABD, başka bir sınır sorunu da 42°K ile 54° 40'K enlemleri arasındaki Oregon konusunda Britanya ile yaşadı. ABD'nin 54°K 40'K çizgisine kadar toprakların kendisine ait olduğu iddiası, Polk'un ABD başkanlığı seçim kampanyasında "Elli Dört Kırk ya da Savaş!" sloganını kullanmasına yol açtı. Ancak 1845 Oregon Antlaşması uyarınca sınır için 49°K enlemi esas alındı.

Hububat Yasasının iptali, Avrupa'nın Japonya ilgisi

Britanya'da hububat ihracatı ve ithalatının denetlenmesi için çıkartılan Tahıl Yasaları on yıllar boyunca ihtilaf konusu olmuştu. Kötü mahsul, ablukalar ve savaş zamanında mal teminindeki kesintiler buğday fiyatlarında dalgalanmaya yol açmıştı. Yerli tarımı ucuz hububat ithalatını sınırlayarak ve fiyatları sabit tutarak korumak isteyen yas halk tarafından beğenilmemiş ve 1839'da Tahıl Yasası Karşıtları Birliğinin kurulmasına yol açmıştı.

Birlik, hububat ithalatına sınırlama getirilmesinin fiyatları arttırdığını ve bunun da maaş artışına sebep olduğu için zenginleşmeyi önlediğini öne sürdü. İhracatın denetlenmesi de Britanya malları için dış piyasaları kısıtlamaktaydı. Birliğin baskısı ve İrlanda'da patates mahsulündeki sorunlar (bkz. 1845) sonucu yasalar ilga edildi.

Dış dünyadan soyutlanmış olan Japonya'ya limanlarını yabancı ticarete açması için uluslararası baskı yapılıyordu. Japonya'yla kısıtlı da olsa ticarete izin verilen tek Avrupa ülkesi olan Hollanda, 1844'te Japonya'ya bir heyet göndererek yöneticilerine serbest çağrısı yapmıştı. Britanyalılar ve Fransızlar da ticaret hakkı talep ettiler. 1846'da gelen bir ABD heyeti de eli boş gönderildi. Ancak ABD, Japonya limanlarına erişmek için yakında yeniden girişimde bulunacaktı.

Cezayir'in Fransa ayaklanması, Almanya'da telgraf hattı

Fransızlar, Cezayir'e saldırıp bu ülkeyi kolonileştirmelerini izleyen yıllarda (bkz. 1830) Emir Abdül Kadir Cezayiri önderliğindeki Cezayirlilerin yoğun direnişiyle karşılaştı. Cezayiri Fransızlara karşı mücadelesinde Cezayir kabilelerinin desteğini kazandı. Bir dizi yenilgiden sonra 1847'de teslim olmak zorunda kaldı ve tutsak alındı. Ancak daha sonra serbest bırakıldı.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1744–1749/ Aix-la-Chapelle Antlaşması, Nadir Şah'ın öldürülmesi, Güney Amerika'da platinyum

Almanya'da Frankfurt ile Berlin'i bağlayan telgraf hattını, bakır kabloların lehimsiz yalıtımını sağlayan bir teknik geliştiren Werner Siemens'in (1816-92) firması döşedi.

Bu esnada İngiliz yazar Emily Bronte (1818-48) Uğultulu Tepeler adlı kitabını yayımladı. Kitap eleştirmenlerin büyük beğenisiyle karşılaşmasa da daha sonra Romantizm hareketinin en etkili edebiyat örneklerinden biri haline geldi.

Komünist Manifesto, 1848 Devriminin sonu

Friedrich Engels ve Karl Marx Adalet Birliği olarak bilinen ve bir süre sonra Komünist Birliği adını alan bir Alman devrimci grubuna katıldı. Engels ve Marx grup için bir eylem programı geliştirmekle görevlendirildi ve yaptıkları çalışmanın sonucunda Komünizm Manifesto başlıklı broşür ortaya çıktı. Manifesto "dünyanın bütün işçileri, birleşin" sloganıyla burjuvazinin devrilmesi çağrısında bulundu. Marx Avrupa'da zengin ve fakirler arasındaki uçurumun sosyalist devrim için koşulları uygun hale getirdiğine inandı.

Manifestonun yayımlanmasından birkaç hafta sonra, şubat ayında Paris caddelerinde devrim patlak verdi. Heyecan verici ve şiddetli olmasına rağmen, bu bir sosyalist devrim değildi. Fransa ekonomik bunalım içindeydi. François Guizot adında bir bakan hükümetin bu sıkıntıları çözmekteki yetersizliğinin simgesi haline gelmişti. Kral Louis Philippe (bkz. 1830) halk tarafından sevilmediği için monarşi de daha iyi durumda sayılmazdı. 22 Şubatta çatışmalar ve askerlerin halka ateş açmasıyla kısa sürede şiddete dönüştü.

Ertesi gün Guizot istifaya mecbur kaldı ve Kral Louis Philippe tahttan feragat etti. Geçici bir hükümet kurularak daha sonra bir anayasa oluşturan ve oy hakkını genişleten İkinci Cumhuriyet ilan edildi. Ancak içteki iktidar mücadeleleri haziran ayında bu kez işçilerin isyanına yol açtı. Yılın sonuna gelindiğinde bu kez iktidarda başka bir Bonaporte vardı -Napoleon'un yeğeni, Prens Louis- Napoleon Bonaporte (1808-73) cumhurbaşkanı seçildi.

Karışıklıklar sadece Fransa'yla sınırlı değildi. Ocak ayında Sicilya'da isyanlar başlamış ve buradan İtalya'nın diğer bölgelerine sıçramıştı. Bir dizi faktör bu durumun ortaya çıkmasında rol oynamıştı; yüksek gıda fiyatları, ekonomik kriz, milliyetçi hareketler, anayasal reform istekleri ve monarşilerden duyulan hayal kırıklığı bunlar arasındaydı. Devrimler yoğunluk ve başarı bakımından değişiklik gösterdi. Britanya'daki Chartist hareketinin gösterileri gibi oy verme sisteminde değişiklik yapılması için büyük çaplı protestolar düzenlenirken, Belçika ve Hollanda gibi ülkelerde ise kurumsal reform çağrıları yapıldı.

İLGİLİ:  Britanyalılar Avrupa'ya seyahat için 7 avro ödeyecek

Ancak gerçek karışıklıklar Fransa, Avusturya İmparatorluğu, Alman ve İtalya'da yaşandı. İki Sicilya Krallığında kral bir anayasayı onaylamak zorunda kaldı. Almanya'nın Berlin şehrinde mart ayında sokak çatışmaları yaşandı, Prusya kralı Almanya'ya anayasa verme vaadinde bulundu. Avusturya'nın başkenti Viyana'da da yaşanan çatışmalardan sonra yeni bir hükümet atanırken, kendi topraklarındaki Macaristan gibi ülkeler daha fazla özerklik talebinde bulundu. Genel anlamda 1848 olayları hedeflerine erişmekte başarılı olamadı ve toplumlar üzerinde baskılar arttı.

California'da altına hücum, İkinci Sih Savaşı

ABD ile Meksika arasındaki savaşın 1847'de sona ermesiyle ABD Guadalup Hidalgo Antlaşmasıyla (1848) California'nın da dahil olduğu çok geniş topraklar kazandı. Ertesi yıl James Wilson Marshall adlı bir marangoz günümüz Sacramento şehrinin yakınındaki bir ırmakta parlak metal parçacıkları gördü ve kısa sürede bunların altın olduğunu anladı. Bu keşfin haberi -Başkan James K. Polk'un duyurusunun da yardımıyla- tüm ülkeye yayıldı ve hücum başlamış oldu. Aynı yıl 40.000 kişi gemiyle, 40.000 kişi de yük trenleriyle ABD'den ve diğer ülkelerden San Francisco'ya geldi. Altın arayıcılarının çoğunluğu eli boş dönmekle birlikte birçok kişi California'da kalmayı tercih etti ve Batı Yakasını 19. yüzyıl ortasında hızla gelişen bir bölge haline geldi.

Güney Afrika'da İngiliz kaşif ve misyoner David Livingstone (1813-73) daha önce duymuş olduğu -günümüzde Ngami gölü olarak bilinen- iç bölgedeki bir göle ulaşmayı başardı. Livingstone 1841'den beri Güney Afrika'da yaşamış ve bölgede kapsamlı seyahatlere çıkmıştı. Livingstone, bu su kütlesini bulmak için Kalahari Çölünü aşmak zorunda kalmış, seyahati sırasında "iç bölge için anahtar" olabileceğini düşündüğünü Botletle Nehriyle karşılaşmıştı.

Hindistan'da geçen dört yıl içinde İngiliz Doğu Hindistan Şirketi birlikleriyle kuzeybatıdaki Sihler arasında iki savaş meydana gelmişti. Birinci Sih Savaşı (1845-46) hükümdar Ranjit Singh'in (1781-1839) ölümüyle başlamıştı. Şirket, daha önce Singh'in 100.000 kişilik Khalsa savaşçılarından oluşan güçlü ordusuyla karşılaşmayı göze alamamıştı. Ancak ölümünden sonra Britanya birlikleri harekete geçerek sınıra yakın bölgeleri almış ve 1845'te Lahor şehrini ele geçirmişti. Sihler savaş sonunda yapılan bir antlaşmayla daha çok toprak vermek zorunda kaldı. Britanyalılara karşı 1848'de başlatılan bir isyanın yol açtığı 1849 yılındaki İkinci Sih Savaşı sonunda ise Pencap bölgesi Britanya'nın eline geçti.

Arap yarımadasının alt ucundaki Yemen, Kızıldeniz'deki Tihama bölgesinde otoritesini yeniden kurmaya çalışan Osmanlı İmparatorluğuna karşı savaşmaktaydı. İngiliz Doğu Hindistan Şirketi ise Hindistan'a giden Britanya gemileri için bir kömür ikmal noktası kurmak üzere ülkenin güneyindeki Aden limanını on yıl kadar önce ele geçirmişti.

İLGİLİ:  Dünya tarihi /1914/ Franz Ferdinand'ın ölümü, I. Dünya Savaşı başlıyor, I. Marne Muharebesi, Tannenberg Muharebesi

Kronolojik özet

  • 1846 / Korumacı Hububat Yasası Britanya'da yıllar süren protestolardan sonra iptal edilir
  • 1846 / ABD Teksas toprakları nedeniyle Meksika'yla savaşa girer (1848'e kadar)
  • 1846 / İspanya'da Carlist güçleri ile II. Isabella'nın kuvvetleri arasında İkinci Carlist Savaşı yapılır
  • 1846 / ABD'de Elias Howe tarafından dikiş makinesi bulunur
  • 1846 / ABD'de Richard March tarafından rotasyon baskı geliştirilir
  • 23 Eylül 1846 / Neptün gezegeni ilk defa gök bilimciler Johann Gottfired Galle ve Heinrich Louis d'Arrest tarafından gözlenir
  • 1847 / Osmanlı İmparatorluğu Abadan adasını İran İmparatorluğuna bırakır
  • 1847 / Cezayir'de Fransız yönetimine karşı direniş
  • 26 Temmuz 1847 / Liberya bağımsızlığını kazanır
  • 24 Ocak 1848 / James W. Marshall California'da altın bulur
  • 2 Şubat 1848 / ABD-Meksika Savaşı resmi olarak sona erer
  • 1848 / İngiltere'de radikal sanatçıların oluşturduğu Pre-Rafaelist kardeşlik kurulur
  • 1848 / Alman filozoflar Karl Marx ve Friedrich Engels Komünist Manifesto'yu yayınlar
  • 15 Mart 1848 / Macar devrimi başlar
  • 10 Nisan 1848/ İşçi sınıfının Chartist toplantısı Londra'da oy hakkı talep eder
  • 19 Mayıs 1848 / Guadalupe Hidalgo Antlaşması ABD'ye Meksika'dan çok büyük topraklar verir
  • 1848 / Tu Duc, Annam (Vietnam) tahtına çıkar
  • 24 Ekim 1848 / Prusya ve Danimarka arasında Birinci Schleswig Savaşı çıktı (1851'e kadar)
  • 28 Ekim 1848 / İspanya'da ilk demiryolu açıldı
  • 1 Kasım 1848 / ABD'de Boston eyaletinin Massachusetts şehrinde kadınlar için ilk tıp okulu açıldı
  • 4 Kasım 1848 / Fransa'da İkinci Cumhuriyet Louis Napoleon Bonaparte (1808-73) cumhurbaşkanı olarak tesis edilir
  • 2 Aralık 1848 / Avusturya imparatoru I. Ferdinand yeğeni Franz Josef lehine tahttan feragat eder
  • 1849 / California altına hücum dönemi başlar
  • 23 Ocak 1849 / Elizabeth Blackwell ABD'de ilk resmi tıp mezunu ve doktor kadın olur
  • 31 Ocak 1849 / Hububat yasaları Britanya'da iptal edilir
  • 9 Şubat 1849 / Papa'nın kaçmasının ardından yeni Roma Cumhuriyeti ilan edilir
  • 30 Mart 1849 / Britanya İkinci Sih Savaşından sonra (1848'den itibaren) Pencap'ı ilhak eder
  • 2 Nisan 1849 / Alman devletlerindeki devrimler başarısızlıkla sonuçlanır
  • 5 Haziran 1849 / Danimarka anayasal bir monarşi olur
  • 3 Temmuz 1849 / Roma Cumhuriyeti işgalci Fransız kuvvetlerine teslim olur
  • 8 Ağustos 1849 / Macaristan devrimi Avusturya ve Rusya tarafından bastırılır
  • 1849 / İkinci Carlist Savaşı İspanya'da sona erer
  • 16 Kasım 1849 / Rus romancı Fyodor Dostoyevski (1821-1881) hükümet karşıtı faaliyetleri nedeniyle ölüm cezasına mahkum edilir, ancak infazı ertelenir

Burcu Kara tarafından

Genellikle modern tarih, yakın tarih ve popüler bilim üstüne içerikler üretiyor. Özel ilgi alanları arasında Kuzey Afrika ve Güney Amerika'nın sömürge tarihi ve Avrupa'daki eski monarşiler yer alıyor.