Çin'in ilk imparatoru Shi Huangdi ve Çin Seddi'nin etkisi

Çin'in ilk imparatoru odaklı bir yazı okuyacaksınız. Önceki bölümde Çin Seddi'nin yapım sürecinden bahsetmiştik. Uzun bir zaman boyunca Çin Seddi'nin, Çin İmparatorluğu'nu komşu kabilelerin istila tehdidinden korumak için yapıldığına inanıldı. Aslında duvarın ilk yapıldığı dönemde kuzeyli kabilelerden Qin İmparatorluğu'na yönelik herhangi bir tehdit yoktu. Çünkü MÖ XII. yüzyıldan III. yüzyıla kadar ortalığı kasıp kavuran Jung ve Ti kabileleri dağılmıştı.

Çin Seddi neden yapıldı?

Çin'in ilk imparatoru Shi Huangdi ve Çin Seddi
Çin Seddi'nin inşaatında suçlular da kullanıldığı için onlara oldukça acımasız davranılıyordu

Yalnızca Çinlilerin Hsiung-nu diye adlandırdıkları Doğu Hunları Çin topraklarına girmişler ancak Meng Tian'ın ordusu onları Ordos bölgesinden sürmeyi başarmıştı. Duvar gelecekteki saldırılara karşı güven sağlayacaktı, ama insan yaşamı açısından bedeli acil ihtiyaç duyulmayan bir yapı için gerçekten çok yüksekti. Bir duvar yapma fikri Shi Huangdi'nin güvenlik saplantısından ve iddialı planlara düşkünlüğünden kaynaklanmış olabilir. Maiyetindekiler de bunu daha gerçekçi nedenlerden dolayı desteklemiştir; ne de olsa inşaat, sorun çıkaranları uzakta çalışmaya göndermek için çok uygun bir yerdi.

Duvarın inşaatı, imparatorluğun kurulması devletler arası savaşa son verince terhis edilen binlerce askere iş sağlıyordu. Ayrıca duvar bitirildikten sonra surlar boyunca asker konuşlandırılması gerekiyordu ve bu da ordunun büyük kısmının başkentten uzakta olması demekti. Duvar, topraklarıyla göçebe halklar arasında kesin bir çizgi çiziyordu. Aynı zamanda imparatorluktan kaçmaya niyetlenebilecekler için de bir engel oluşturuyordu. Duvar yalnız komşu kabileleri içeri sokmamak için yapılmamıştı; Çinlileri de içeride tutuyordu.

Çin'in ilk imparatoru Shi Huangdi

Shi Huangdi
Shi Huangdi kendisine karşı bir dizi suikast girişiminden sonra güvenlik konusunda saplantılı olmuştu

Çin uygarlığının bilinen ilk hükümdarları Shang hanedanıydı. Bu hanedan MÖ XII. yüzyılda bir devletler federasyonu tarafından yenildi ve arkasından Kuzey Çin'deki Zhou hanedanı kuruldu. Ancak bir süre sonra birliği oluşturan devletler arasında sorunlar çıktı ve birbirleriyle savaşmaya başladılar. MÖ 256'da Qin Devleti'nin askerleri başkente girdiler ve son Zhou kralının sözde saltanatına son verdiler.

İLGİLİ:  Notre Dame yangını: Katedralin tarihi ve kısa bilgileri

Qin orduları Çin geneline yayıldılar, yendikleri eyaletlerde sayısız insanı acımazsızca katlettiler. Bu taktikler daha küçük devletlerin fazla direnmeden teslim olmalarını sağladı. MÖ 246'da Cheng isimli 13 yaşında bir çocuk Qin tahtına geçti. Atalarının diğer devletleri ele geçirme politikasını sürdürdü ve iktidara geldikten tam 25 yıl sonra bütün devletleri Qin hükmü altına aldı. Böylece Qin hükümdarı Cheng MÖ 221'de, 38 yaşındayken bütün Çin'in ilk imparatoru oldu ve adını Shi Huangdi, yani "İlk İmparator" olarak değiştirdi.

Qin İmparatorluğu ne zaman son buldu?

İlk Çin İmparatoru mozolesi  / Qin Shi Huangdi Tomb /
Shi Huangdi kendini sonraki yaşamında korumak için öylesine büyük bir mezar yaptırdı ki, savaş düzeni almış gerçek boyda 7000'den fazla kil askerden, 600 kil attan ve 100 tahta arabadan oluşan muhafız alayı 1,6 km derinde ortaya çıkarıldı.

Shi Huangdi MÖ 210'da, doğu eyaletlerine çıktığı bir gezi sırasında öldü. Ölüm döşeğindeyken baş hadımı Zhao Gao'dan, Çin Seddi'nin inşaatında çalışmakta olan en büyük oğlu Fu Su'ya bir mektup yazmasını istedi. Mektupta genç adamdan başkente kadar babasının cenaze alayına eşlik etmesi isteniyor, böylece tahta onun geçeceği ima ediliyordu.

İLGİLİ:  Ferrari: Markanın kuruluşu, logosu, hikayesi ve başarıları

Ancak daha mektup gönderilmeden Shi Huangdi öldü ve halefleri arasında bir dizi entrika ve aldatmacalar başladı. Danışmanı Li Si imparatorun cenazesi başkente götürülene ve yerine bir hükümdar seçilene dek ölümünü gizlemeye karar verdi. Bu arada Zhao Gao da mektubu Fu Su'ya göndermek yerine bir başka oğula, Hu Hai'ye verdi ve Hu Hai'ye tahta geçmesi ve kendisini de daha güçlü bir konuma getirmesi için işbirliği yapmayı önerdi.

Hu Hai kabul etti ve Zhao Gao, Li Si'yi de planlarına katılmaya ikna ettikten sonra Hu Hai imparator oldu. Bunun üzerine Fu Su'ya Shi Huangdi'den gelmiş gibi bir mektup gönderilip intihar etmesi emredildi, o da öyle yaptı. Ancak Zhao Gao imparatorluğu kendi kontrolüne almaya kararlıydı. Önce düzmece bir ihanet suçlamasıyla Li Si'yi idam ettirdi, sonra zaten akıl hastası olan yeni imparatoru iyice delirtip onun da intihar etmesini sağladı.

Ancak Zhao Gao imparatorluk mührünü aldığında hiçbir desteği olmadığını gördü. İmparatorluk dağılmaya başlamıştı bile. Asilerin direnişi güçleniyordu. O nedenle hemen Hu Hai'nin ağabeylerinden birini imparator ilan etti. Yeni hükümdar ilk iş olarak Zhao Gao'yu idam ettirdi, ama artık çok geçti. İsyancı güçler üç ay sonra başkente girip yeni imparatorunu öldürdüler. Qin İmparatorluğu MÖ 206'da, kuruluşundan yalnızca 15 yıl sonra çöktü.

Çin Seddi nasıl yararlı oldu?

Tang Hanedanı / Çin
Tang Hanedanı döneminde duvar güçlendirildi. Ming hanedanı dönemindeyse büyük oranı tekrar inşa edildi

Çin Seddi askerlerle dolu ve sağlam durumdayken kuzeydeki kabilelere karşı etkin bir savunma oluşturuyordu. Aynı zamanda etkili bir de işaretleme sistemiydi. 18 km aralıklı haberleşme kuleleri gündüzleri dumanla ve geceleri ateşle iletilen bir mesajın 24 saat içinde duvar boyunca gönderilmesini sağlıyordu.

İLGİLİ:  Başarısız Devlet (Failed State) nedir?

Duvarın başlıca kusuru uzunluğu nedeniyle savunulması için çok fazla sayıda asker gerektirmesiydi. İç çatışmaların askerleri ve bütçeleri zorladığı dönemlerde yeterli insan gücü sağlamak zor oluyordu ve duvar etkisiz kalıyordu. Qin İmparatorluğu'nun sona ermesinden birkaç yıl sonra Hsiung-nu'lar (Hunlar) duvarı aşmayı başarınca tahıl, şarap ve ipek vererek savuşturulmaları gerekti.

Qin İmparatorluğu'nun çökmesinden sonraki kargaşadan çıkan Han hanedanı uzun yıllar Çin Seddi'ni etkin bir şekilde korudu. Ancak Han hanedanının çöküşünden son dört yüzyıl kadar Kuzey Çin'in tamamını kuzeyli kabileler yönetti. MS VII. yüzyıldaki Tang hanedanı döneminden duvar yeniden güçlendirildi.

XIII. yüzyılın başlarında, Song hanedanı devrinde Çin Seddi Cengiz Han'ı iki yıl boyunca engelledi. XIV. yüzyılda Ming hanedanı devrinde Çin Seddi geniş ölçüde yeniden inşa edildi. Bugün görülen kısımlar çoğunlukla bu dönemden kalmadır. Mançular (Türk ve Moğol komşusu) 1644'te Çin'i ele geçirdiğinde duvarın askeri açıdan bir önemi kalmadı. İmparatorluk artık duvarın kuzeyine doğru genişlemişti ve Çin'in yeni düşmanları farklı bir yönden; denizden gelecekti. Günümüzde Çin Seddi artık Çin'in savunma sisteminde hiçbir rol oynamamakla birlikte, ulusal bir simge haline gelmiştir.