İskorpit hakkında bilgiler: Akrep balığı nedir?

iskorpit

İskorpit ya da akrep balığı terimi, Scorpaenidae familyasına ait bir grup ışınsal yüzgeçli balık anlamına gelir. Bu balıklar genel olarak taş balığı veya kaya balığı olarak da isimlendirilir. Çünkü kayaları veya mercanları andıran kamuflajlı derileri vardır. Familyada 10 alt familya ve en az 388 farklı tür bulunur.

İskorpit balığının ana özellikleri

iskorpit
Aslan balıkları hariç, iskorpitler kamuflaj görevi gören renkli beneklere sahiptir.

Kayda değer türler arasında aslan balığı (Lionfish, Pterois) ve taş balığı (Stonefish, Synanceia) yer alır. Bütün iskorpitler zehirli dikenler taşır ve bu da balıkları diğer türlerden ayırır. İskorpit sokması insanlar için ölümcül olabilirken, balık doğası gereği agresif yapılı değildir ve yalnızca tehdit edildiğinde ya da yaralandığında saldırır.

  • Bilimsel adı: Scorpaenidae
  • Diğer isimleri: Aslan balığı, taş balığı, akrep balığı (turkeyfish), ateş balığı, ejder balığı, hindi balığı, varsam, morina
  • Ayırt edici özellikler: Geniş ağızı ve göze çarpan zehirli sırt dikenleri ile çevrilmiş gövdesi
  • Ortalama boyut: 0.6 metrenin altında
  • Beslenme: Etçil
  • Ömrü: 15 yıl
  • Habitat: Dünya genelinde kıyı tropikal, alt tropikal ve ılıman denizler
  • Korunma durumu: En az endişe verici
  • Alem: Animalia
  • Şube: Chordata (Kordalılar)
  • Sınıf: Aktinopterygii (Işınsal yüzgeçliler)
  • Takım: Scorpaeniformes
  • Familya: Scorpaenidae
  • İlginç bilgi: Akrep balığı agresif değildir. Sadece tehdit altında veya yaralandığında sokar.

Akrep balığının kafasında ve sırtında dikenleri vardır. Bunlar 11 ila 17 sırt dikeninden oluşabilir. İyi gelişmiş ışınları olan pektoral yüzgeçlerle kaplı bir gövdesi vardır. Balık hemen her renge sahiptir. Aslan balığı parlak renklidir, bu nedenle potansiyel avcılar onları bir tehdit olarak görür. Öte yandan, taş balıkları kendilerini kayaların ve mercanların arasına kamufle edebilir. Bunu benekli renkleri sayesinde başarır. Ortalama yetişkin bir iskorpitin uzunluğu 0.6 metrenin altındadır.

İLGİLİ:  En hızlı yüzen balıklar
iskorpit
Aslan balığı, akrep balığı türüne iyi bir örnektir.

Scorpaenidae ailesinin çoğu üyesi Hint-Pasifik'te yaşar, ancak türler dünya çapında tropikal, alt tropikal ve ılıman denizlerde bulunur. Akrep balığı ya da iskorpit sığ kıyı sularında yaşama eğilimindedir. Ancak, birkaç tür 2200 metre kadar derin ortaya çıkmıştır. Resifler, kayalar ve tortular arasında çok iyi kamufle olurlar. Bu yüzden zamanlarının çoğunu deniz tabanında geçirirler.

Kırmızı aslan balığı ve normal aslan balığı, Amerika Birleşik Devletleri kıyılarındaki Karayipler ve Atlantik Okyanusu'nda istilacı türler arasındadır. İstilacı türleri azaltmak adına bugüne kadar yapılan en etkili kontrol yöntemlerinden biri NOAA'in yürüttüğü "Yiyecek Olarak Aslan Balığı" kampanyası oldu. Balığın besin olarak tüketimini teşvik etmek yalnızca aslan balığı popülasyonunun yoğunluğunun kontrol edilmesine yardımcı olmuyor aynı zamanda aşırı avlanan orfoz ve çıtçıt popülasyonlarının korunmasını da sağlıyor.

Üreme ve yaşam döngüsü

İskorpit dişisi, erkek tarafından döllenmiş suya 2.000 ila 15.000 arasında yumurta bırakır. Çiftleşmeden sonra, yetişkinler uzaklaşır ve avcıların dikkatini en aza indirmek için siper ararlar. Yumurtalar daha sonra yine yırtıcının dikkatini çekmemek için yüzeye çıkar. İki gün sonra yumurtalar çatlar. Yeni yumurtadan çıkmış iskorpit yaklaşık iki buçuk santim uzunluğunda olana kadar yüzeye yakın yaşar. Ardından bir yarık bulmak ve avlanmaya başlamak için dibe batarlar. Akrep balığı 15 yıla kadar yaşar.

İLGİLİ:  Dikenli kertenkele (Moloch horridus) - Özellikler, habitat ve beslenme

Beslenme ve avlanma

Etçil iskorpit (diğer iskorpitler dahil), kabukluları, yumuşakçaları ve diğer omurgasız hayvanları avlar. Bir iskorpit, genel olarak yutulabilecek her hayvanı yemeye çalışır. İskorpit türlerinin çoğu gece avcılarıdır. Aslan balığı ise en çok sabahın erken saatlerinde aktif olmaktadır.

Bazı iskorpitler avın yaklaşmasını bekler. Aslan balığı avlanırken vücut pozisyonunu dengede tutmak için çift taraflı yüzme keselerini kullanır. Avını yakalamak isteyen bir iskorpit kurbanına doğru sert bir şekilde su püskürterek onun şaşırmasını sağlar. Eğer av bir balıksa, püskürtülen suyun akımına kapılarak yüzünün iskorpite dönmesini sağlar.

Avlanma verimliliğini artırmak adına iskorpit daima başı hedefler. Av doğru pozisyona geldiğinde, iskorpit avını bütün halinde emer. Bazı durumlarda, ise dikenlerini avını sersemletmek için kullanır, ancak bu davranış oldukça nadirdir. Kendilerini avlamaya çalışan fazla bir yırtıcı yoktur. Sadece köpek balıklarının iskorpit zehrine karşı bağışıklığı olduğu görülmüştür.

Akrep balığı veya iskorpit, sokma riski nedeniyle ticari amaçla avlanmamaktadır. Ancak, yenilebilirdir ve pişirmek zehiri etkisiz hale getirir. Suşi isteniyorsa, zehirli sırt yüzgeçleri hazırlıktan önce çıkarılırsa, balık çiğ olarak yenebilir.

İskorpit zehiri ve sokması

iskorpit
İskorpitler zehirli olmasına rağmen uysal hayvanlardır. Bu dalgıç aslan balığını besliyor. (Justin Okoye/EyeEm/Getty)

İskorpit sadece çaresiz hissettiğinde zehirini enjekte eder. Zehiri, bir nörotoksin karışımı içerir. Zehirlenmenin tipik belirtileri arasında 12 saat kadar süren yoğun, zonklayan ağrı, sokmayı takiben ilk bir ya da iki saatte en yüksek noktaya kadar çıkan acı ve sokma yerinde kızarıklık, morarma, uyuşma ve şişlik şeklindedir.

İLGİLİ:  Dünyanın en büyük balıkları

Şiddetli reaksiyonlar mide bulantısı, kusma, karın krampları, titreme, kan basıncının düşmesi, nefes darlığı ve anormal kalp ritimleridir. Felç, nöbet ve ölüm mümkündür, ancak genellikle taş balıklarının zehrinde görülür. Gençler ve yaşlılar zehre karşı sağlıklı yetişkinlerden daha hassastır. Ölüm nadirdir, ancak zehre alerjisi olan bazı insanlar anafilaktik şoka maruz kalabilir.

Avustralya hastaneleri, taş balığı panzehirine sahiptir. Sokulma durumunda ilk adım ağrıyı azaltmak için sirke uygulamaktır. Zehirin enjekte edildiği bölgeyi 30 ila 90 dakika boyunca sıcak suya batırmak zehiri etkisiz hale getirebilir. Kalan dikenleri almak için cımbız kullanılabilir ve sabunla ovulduktan sonra taze suyla yıkanmalıdır.

Zehir etkisini yitirmiş gibi görünse de, tüm akrep balığı aslan balığı ve taş balığı sokmaları için tıbbi müdahale gereklidir. Ette hiçbir diken kalıntısının kalmadığından emin olmak önemlidir. Tetanoz tavsiye edilebilir.

Korunma durumu

Akrep balığı türlerinin çoğu korunma durumu açısından değerlendirilmemiştir. Bununla birlikte, taş balıkları IUCN Kırmızı Listesi'nde istikrarlı nüfusları nedeniyle "en az endişe verici" olarak listelenmiştir. Luna aslan balığı Pterois lunulata ve kırmızı aslan balığı Pterois volitans da en az endişe vericidir. İstilacı bir tür olan kırmızı aslan balığı nüfusu artmaktadır. Akrep balıkları şu anda önemli bir tehditle karşılaşmamakla birlikte, habitat tahribi, kirlilik ve iklim değişikliği nedeniyle risk altında olabilirler.